خواب سبک چیست؟زمان مطالعه ۲ دقیقه

0

خواب سبک شامل مرحله ۱ و ۲ خواب می شود. خواب سبک در دسته خواب انرِم قرار دارد و با خواب سنگین (عمیق) مرحله ۳ متفاوت است. مرحله یک تنها بخش کوچکی از کل خواب است و  حدود ۳ درصد آن را شامل می شود. خواب سبک بیشتر انتقالی بین حالت بیداری و مرحله ۲ خواب است.

خواب سبک تقریبا در مرحله ۲ خواب قرار دارد. بزرگسالان معمولا بیش از نیمی از خواب خود را در خواب سبک سپری می کنند.
در این مرحله از خواب افراد بیشتر از مراحل دیگر تکان می خورند و صحبت کردن یا حرف زدن در خواب بیشتر در این مرحله از خواب اتفاق می افتد. ضربان قلب و میزان تنفس در این خواب کمتر از حالت بیداری است و دمای بدن در این مرحله پایین می آید تا زودتر خوابمان ببرد.

جالب است بدانید که شما در این نوع خواب هم، رویا می بینید، اما اگر بیدار شوید متوجه می شوید که رویایی که در خواب سبک دیده اید، هیچ داستان منسجمی نداشته است. تنها بریده ای از تصاویر، خاطرات و احساسات بوده که سراغمان آمده است. خواب دیدن در این مرحله مانند رویا دیدن در خواب رِم که داستان تقریبا مشخصی دارد نیست.

مرحله یک خواب با حرکت چشم همراه است. در نوار مغزی دوک های خواب (sleep spindles) با فرکانس ۱۲ تا ۱۶ هرتز رخ می دهد که بعد از آن ساختارهایی تحت عنوان کامپلکس های K ایجاد می شود که به آن امواج سریع خواب نیز می گویند.

یکی از دلایل اصلی نام گذاری این نوع خواب به این دلیل است که می توانید به راحتی در این مرحله با کوچکترین عامل خارجی از خواب بیدار شوید. محرک های بیرونی مانند: صدا، دما، تماس و حرکت می تواند ما را راحت از خواب بیدار کند و بدون هیچ تلاش خاصی راحت می توانیم کسانی که در این مرحله هستند را بیدار کنیم.
وقتی افراد از مرحله ۲ خواب بیدار می شوند، معمولا قبول نمی کنند که خواب بوده اند و ادعا می کنند که تمام مدت بیدار بوده اند. بر عکسِ خواب عمیق و خواب رِم، وقتی از خواب سبک بیدار می شویم کمتر احساس گیجی می کنیم.

الگوهای خواب

نوزادان معمولا خیلی کم خواب سبک را تجربه می کنند. دوک های خواب که ویژگی مرحله ۲ خواب است در نوار مغزی نوزاد از ۶ تا ۸ هفتگی پدیدار می شود. با گذشت زمان و بزرگتر شدن نوزاد، خواب او بیشتر خواب سبک خواهد بود.
میزان این خواب با رسیدن به میانه دوره نوجوانی حدود ۳.۵ تا ۵ ساعت از خواب شبانه فرد را تشکیل می دهد و الگوی خواب تا بزرگسالی شکل میگیرد.
اکثر افراد میان سال با کاهش خواب عمیق روبه رو می شوند و طبیعتا زمان اضافه صرف خواب سبک خواهد شد یا اینکه زمان خواب شان کلا کم خواهد شد. سالمندان معمولا خواب منقطع (تکه تکه) دارند و نیمه شب چندین بار از خواب می پرند.

خوابی که مکررا از آن بیدار شوید، خواب سبکی است. این خواب نسبت به خواب عمیق و خواب رِم کمتر شما را سرحال می کند و خستگی را در می کند و به همین دلیل است که افراد مسن اکثرا از کیفیت پایین خواب خود شکایت می کنند.

اما آیا خواب سبک وقت تلف کردن است؟ و تنها حد فاصلی پرکننده بین زمان مفید خواب عمیق، خواب رِم و بیداری است؟

خیر، خواب سبک هم مفید است و بخشی از ریتم خواب و بیداری و ساعت بیولوژیک بدن است. بدن در حین این خواب استراحت می کند و سلول ها بدن در این مرحله ترمیم می شوند اما قاعدتا این خاصیت به اندازه خواب عمیق نیست. همچنین حافظه در خواب سبک تثبیت می شود. دانشمندان علم اعصاب باور دارند که در مرحله ۲ خواب، مغز حافظه ذخیره شده کوتاه مدت را به حافظه بلند مدت انتقال می دهد. در نتیجه این مرحله خواب برای فرایند یادگیری انسان ها بسیار ضروری است. دوک های خواب که در نوار مغزی مشهود است، اطلاعات و خاطرات را از بخشی از مغز به بخشی دیگر منتقل می کند.

بعضاً درصد زمان سپری شده در خواب عمیق یا مجموع خواب عمیق و خواب رِم را کیفیت خواب تعریف می کنند. این بدین معنا است که خواب سبک خواب با کیفیتی محسوب نمی شود. درست تر است که بگوییم خوابی کیفیت دارد که مفید باشد، یعنی در طول آن اصلا یا خیلی کم از خواب بپریم و خواب به خوبی بین تمام مراحل توزیع شده باشد. زیرا تجربه این نوع خواب برای افراد خیلی آسان است در حالی که رسیدن به مرحله ۳ و خواب رِم کمی دشوارتر است. با بالا رفتن سن، مغز زمان بیشتری را در خواب سبک سپری می کند. این عدم تعادل و کمبود خواب عمیق است که مردم به آن کیفیت خواب پایین می گویند.

آیا کسانی هستند که کلا همیشه خوابشان سبک باشد؟ بله! تفاوت خواب سبک و خواب سنگین، میزان حساسیت به عوامل خارجی برای بیدار شدن است. افرادی که بیشتر خوابشان سبک است ممکن است زمان بیشتری را در مرحله خواب سبک سپری کنند و یا به احتمال بیشتر در سایر مراحل خواب نیز نسبت به محرک های بیرونی خیلی حساس تر از دیگران باشند.

سخن پایانی پیژامه

همه ما فرق خواب سبک و خواب سنگین را تا به حال حس کرده ایم، از لحاظ علمی مرحله اول و دوم خواب را به این نام میشناسند و افراد بالغ نصف زمان خواب را در این مراحل به سر می برند. قطعا کیفیت خواب سبک کمتر از خواب عمیق و خواب رِم است ولی این موضوع چیزی از اهمیت این خواب نمی کاهد. باید یادمان باشد که تثبیت حافظه و یادگیری در این مرحله از خواب نیز رخ می دهد.
نوزادان اساسا در چند ماه اول این نوع خواب را تجربه نخواهند کرد و نکته آخر آن که با بالا رفتن سن طبیعی است که میزان خواب سبک بیشتر می شود و افراد در این خواب با کوچکترین صدا، تکان و نوری ممکن است بیدار شوند.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.