خواب عمیق چیست؟زمان مطالعه ۴ دقیقه

0

خواب عمیق بی شک از همه مراحل خواب بیشتر خستگی را از تن بیرون می‌کند و هر بار که این نوع خواب را تجربه میکنیم متوجه این موضوع می‌‌شویم. متاسفانه هر چه سن ما بالاتر می‌رود کمتر خواب عمیق را تجربه خواهیم کرد.

خواب عمیق در مرحله ۳ خواب ( یا مرحله ۳ و  ۴ خواب در دسته بندی که خواب را ۴ مرحله ای در نظر می گیرد) است. روی نوار مغزی الگوی اختلاف ولتاژ در طی زمان امواج دلتا را نشان می دهد که به آن امواج کند خواب نیز می گویند که با امواج سریع خواب در مرحله ۲ متفاوت است و بیدار شدن از این مرحله خواب دشوارتر از سایر مراحل خواب است. اگر ناگهان از این خواب بپریم دچار اینرسی خواب می شویم یعنی یک حالت گیجی و منگی به ما دست می دهد و حتی ممکن است یادمان نیاید که الان کجا هستیم و چه موقع از شبانه روز است. در خواب سنگین به محرک های بیرونی خیلی کمتر از خواب سبک پاسخ می دهیم و حرکت بدن بسیار کمتر از خواب سبک است اما نسبت به خواب رِم حرکت بیشتر است. بعضی افراد که خیلی در خواب تکان می خورند و بی قرار هستند، ملحفه و پتو در خواب دورشان گره می خورد و زیرشان جمع می شوند در خواب سبک دچار این مشکل می شوند.

ترمیم بافت های بدن در خواب عمیق سرعت می گیرد. خواب عمیق برای کودکان درحال رشد زمان بسیار مهمی برای رشد جسمی است. در اولین قسمت از خواب عمیق شب در بدن انسان هورمون رشد آزاد می شود و خواب عمیق باعث جوان شدن در خواب می شود. اختلالات خواب شایع در کودکان مانند شب ادراری، حراس شبانه و راه رفتن در خواب معمولا در خواب عمیق سراغشان می آید.

جالب است که ما انسان ها بیش از همه عاشق مرحله خواب عمیق هستیم. اگر شب بیدار بمانید و فردای آن شب به کارهای روزانه عادی خود ادامه دهید بی شک کمبود خواب پیدا می کنید. اما اگر بتوانید شب بعد هر چقدر دوست دارید بخوابید تا سر حال شوید احتمالا دو برابر زمانی که همیشه می خوابیدید نخواهید خوابید. بلکه چیزی حدود یک سوم یا نصف زمان خواب به آن اضافه می شود. مثلا کسی که معمولا شبی ۷ ساعت می خوابیده بعد از یک شب بیداری حدود ۱۰ ساعت می خوابد تا به حالت عادی بازگردد. نکته جالب اینجاست که در این خواب جبرانی زمان بین مراحل مختلف خواب توزیع می شود تا کل خواب عمیق از دست رفته جبران شود. میزان خواب عمیق در این خواب جبرانی دو برابر حالت عادی و طول خواب سبک و خواب رِم کمتر خواهد بود. به نظر می رسد که بدن انتخاب می کند که بیشتر خواب موج کند را جبران کند و بقیه مراحل خواب را فدا می کند.

آزمایش جالبی نشان داد که تمایل به خواب سنگین تا چه حد در ناخودآگاه ما زیاد است. دانشمندان با رصد کردن معماری خواب افرادی که از بی خوابی رنج می بردند در مدت زمان طولانی به این علاقه به خواب عمیق پی بردند. آنها نتایج نوار مغزی را در اختیار بیمار قرار ندادند. به این افراد اجازه دادند هر گاه احتیاج داشتند قرص خواب آور بنزودیازپین بخورند. بعد از چند شب که این افراد خواب عمیق کمتری داشتند، ترجیح دادند که قرص خواب آور مصرف کنند. طول مرحله ۳ خواب مهمترین عامل در پیش بینی مصرف قرص بود. این نشان می دهد که مردم چقدر دوست دارند خواب عمیق را تجربه کنند.

چگونه خوابمان سنگین شود؟

چگونه خواب عمیق داشته باشیم؟ متاسفانه خواب عمیق خیلی زیرک است و به این راحتی ها به دست نمی آید و هیچ راه مستقیمی برای اینکه مغز را مجبور کنیم زمان بیشتری در این مرحله خواب بماند وجود ندارد.

درمان سبک بودن خواب چیست؟

بهترین روش برای داشتن خواب عمیق این است که هر شب کامل بخوابید. داروهای خواب آور نیز می توانند کمک کنند بهتر بخوابید اما حواستان باشد که این داروها تنها معماری عادی خواب شما را تغییر می دهد و نمی توانند مستقیما خواب موج کند یا همان خواب سنگین را زیاد کنند. این داروها بیشتر خواب سبک را زیاد می کنند اما خواب سبک خود منجر به خواب سنگین می شود. برای داشتن خواب عمیق ورزش کنید. خصوصا ورزش های بی هوازی سنگین مانند وزنه برداری خواب را سنگین می کند البته این قضیه هنوز کاملا ثابت نشده است. برای درمان سبک بودن خواب بعضی افراد با ورزش بیشتر خواب سنگین بیشتری تجربه می کنند ولی روی برخی چندان اثر ندارد. ترمیم بافت در خواب عمیق بیشترین حد خود را دارد و هورمون رشد به حداکثر ترشح خود می رسد. برخی شواهد نشان می دهد که با دراز کشیدن در وان آب گرم و بالا بردن دما، تمایل برای مرحله ۳ خواب بیشتر خواهد شد. تاثیر ورزش ایروبیک شاید به دلیل بالا بردن دمای بدن باشد. اما این نظریه کمی ایراد دارد زیرا مردم دمای پایین بهتر خوابشان می برد و مرحله ۳ خواب زودتر از یک ساعت بعد از خواب شروع نمی شود که در آن بدن دائم در حال خنک تر شدن است.

آیا عمق خواب در خواب سنگین تغییر می کند؟

آیا برخی مرحله های ۳ خواب عمیق تر است؟  شاید. به طور کلی خواب عمیق یا خواب سنگین تنها با مراحل دیگر خواب مقایسه می شود. در حالی که برخی شواهد فیزیولوژیک نشان می دهد که عمق خواب در مرحله ۳ ممکن است تغییر کند. رصد مغز نشان می دهد که عمق خواب ممکن است به طور لحظه ای در مرحله ۳ تغییر کند.

تاکید می کنیم که این معیار را تنها برای یک نفر می توان اندازه گیری کرد. واضح است که برخی افراد عمیق تر از دیگران می خوابند و دوست ندارند با عوامل خارجی از خواب بیدار شوند. اما هیچ راهی وجود ندارد که نشان داد خواب کسی از دیگری سنگین تر یا سبک تر است.

آیا با بالا رفتن سن خواب سبک تر می شود؟

یکی از مشکلاتی که با بالا رفتن سن سراغمان می آید این است که زمان کمتری ار در خواب عمیق سپری می کنیم. در حالی که افراد سالم در دهه ۲۰ زندگی خود حدود ۲۰ درصد شب را در مرحله ۳ خواب سپری می کنند. یک فرد عادی ۴۰ تا ۵۰ ساله حدود ۱۰ درصد خواب عمیق دارد. با رسیدن به سن ۷۰ تا ۸۰ سال خواب عمیق تنها ۵ درصد کل خواب می شود و حتی به ۲ درصد هم می رسد. حتی می توان با نگاه به نوار مغزی فرد خواب سن او را حدودا تخمین زد.

سبک شدن خواب تنها به دلیل بالا رفتن سن نیست. ضعیف شدن، کاهش دقت مغز، احساس خمودگی خصوصا صبح ها همگی با خواب عمیق کمتر در ارتباط است.

خواب کامل یا خواب عمیق؛ کدام بهتر است؟

منظور از خواب کامل چیست و منظور از خواب سنگین چیست؟

با بررسی فیزیولوژی خواب که چند سال اخیر کشفیات جالبی در این زمینه شده است می توان تفاوت این دو خواب را فهمید.

خواب کامل خوابی است که در تمام طول شب برای ما رضایت بخش باشد. خواب یک فرد ۵۰ ساله در مقایسه با یک ۲۰ ساله خیلی متفاوت است. اکثرا افراد با افزایش سن خواب کامل کمتری دارند.

با بررسی تست خواب پلی سومنوگرافی فردی که خواب کاملی داشته است می توان دریافت که هیچ مشکل تنفسی خاصی مشاهده نمی شود و زمان کمی در هر دو مرحله خواب موج کند و خواب رِم دیده می شود. بین ۹۰ تا ۱۲۰ دقیقه در شب خواب عمیق و ۹۰ تا ۱۳۰ دقیقه خواب رِم برای بزرگسالان مشاهده می شود (خواب رم زیاد با افسردگی در ارتباط است و چیزی به عنوان خواب عمیق زیاد وجود ندارد). خواب کامل به نوعی به عمق خواب و میزان تحریک پذیری فرد به صداهای بیدار کننده بیرونی بستگی دارد. این مفهوم همان چیزی است که مردم به آن خواب کامل می گویند.

در پیژامه ما ترجیح می دهیم خواب را به ۳ دسته اصلی خواب سبک، خواب عمیق و خوای رِم تقسیم کنیم. البته قاعدتا ما خودمان این دسته بندی را اختراع نکرده ایم. خواب عمیق خواب موج کند است که از روی الگوی نوار مغزی آن مشخص می شود که طبق یک روش دسته بندی  به آن مرحله ۳ خواب می گویند و در روش دیگر آن را در مرحله ۳ و ۴ جای می دهند.

تفاوت بین استراحت و خواب چیست؟

فرق اصلی آن توانایی یا تمایل به محرک های بیرونی است. استراحت در واقع بیداری بی صدا است.

تفاوت بین کما و خواب چیست؟

خواب برگشت پذیر است و کما طولانی مدت است. فردی که در کما است را نمی توان مثل کسی که خوابیده به راحتی با صدا و تکان دادن بلند کرد.

عمق خواب را می توان به توانایی فرد برای بیدار شدن با عوامل خارجی سنجید. کودکان به سختی از خواب بیدار می شوند و دلیل آن تبلی آنها نیست بلکه به این دلیل است که خواب عمیق کودکان بیشتر است. عمق خواب حتی در یک مرحله خواب که با نوار مغزی اندازه گیری می شود و از روی حساسیت به صدا سنجیده می شود تغییر می کند. همچنین نشان داده شده است که افرادی که دوک‌های خواب بیشتری در نوار مغزی شان دیده می شود، تحمل صدای بیشتری در شب را دارند.

همچنین هیپنوگرام که خروجی تست خواب پلی سومنوگرام است معمولا پرینت می شود در نتیجه مرحله ۳ و ۴ خواب (خواب عمیق) در صفحه پایین تر از مرحله ۱ و۲ نشان داده می شود. این صرفا قراردادی است، اما نشان می دهد که مرحله ۳ و ۴ عمیق تر از مراحل اولیه است.

با این اندازه گیری، بعضی افراد خوابشان سنگین تر از سایرین است. با مقایسه دو نفر در مرحله ۳ خوابِ موج کند، ممکن است یک نفر را بتوان راحت تر از خواب بیدار کرد. آیا این نشان می دهد که فردی که عمیق تر خوابیده بیشتر از فواید خواب موج کند استفاده کرده است؟ خیر، ویژگی ها و فواید مراحل مختلف خواب به یکدیگر ربط دارد و نباید آن را بین افراد مختلف مقایسه کرد. با اینکه بعضی ها سبک تر و بعضی عمیق تر می خوابند که از روی حساسیت شان به بیدار شدن سنجیده می شود، نمی تواند معیاری باشد برای اینکه که بیشتر یا کمتر از خواب خوب بهره مند شده اند.

روی نوار مغزی امواج آلفا (۸ تا ۱۳ هرتز) ویژگی اصلی حالت بیدار شدن است. وقتی که فرد می خوابد این امواج آلفا شدیدا کاهش می یابند اما از بین نمی روند. دانشمندان دریافته اند که سطح امواج آلفا با عمق خواب در ارتباط است. وقتی سطح آلفا قوی تر است فرد خواب با محرک های بیرونی زودتر بیدار می شود.

اینکه چه چیزی باعث تولید امواج آلفا می شود هنوز کشف نشده است. بخش تالاموس مغز روی فعالیت کورتکس که امواج آلفا را تولید می کند تاثیر می گذارد. امواج تولید می شود و منجر به این فرضیه می شود که تالاموس تحریک خارجی را به  مراکز فرآوری قشر مغز انتقال می دهد.

سخن پایانی پیژامه

خواب در مرحله ۳ سنگین می شود. در خواب عمیق بیش از مراحل دیگر خستگی از بین می رود و بیدار شدن از آن سخت است. بدن در خواب عمیق ترمیم می شود و کودکان خواب عمیق طولانی تری دارند. اگر کسری خواب داشته باشیم بدن تمایل دارد در اولین فرصت این مرحله خواب را جبران کند. اگر می خواهید خوابتان سنگین تر شود می توانید ورزش های هوازی سنگین انجام دهید. متاسفانه با بالا رفتن سن میزان خواب عمیق افراد کمتر می شود اما طبیعی است و جای نگرانی وجود ندارد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.