ساعت بیولوژیک بدن چیست؟ ریتم شبانه روزی بدنزمان مطالعه ۲ دقیقه

چرخه خواب و بیداری بدن چیست؟

0

اگر توجه کرده باشید، بدن ما در ساعت‌های خاصی آمادگی بیشتری برای ورزش کردن، درس خواندن و کارهای روزانه دارد و در زمان‌هایی از روز بیشتر احساس کرختی و کسالت می‌کند. جالب است بدانید که این ساعت مچی شما نیست که فعالیت‌های بدنی و ذهنی شما را کنترل می‌کند و همه چیز زیر سر ساعت بیولوژیک بدن یا همان چرخه خواب بیداری است.

ریتم سیرکادین یا ریتم شبانه روزی بدن که چرخه‌ای ۲۴ ساعته است و اصطلاحاً به آن ساعت بیولوژیک یا ساعت بدن نیز می گویند، خواب، هوشیاری، تولید هوررمون، دمای بدن و عملکرد اندا‌های‌ شما را کنترل می‌کند.

ریتم سیرکادین رابط بین دمای هسته بدن شما و زمان‌های خواب و بیداری است، یعنی زمانی که دمای بدن افزایش می‌یابد، راحت تر خوابمان می‌برد. برخی هورمونها در شب ترشح شده حال آنکه سایر هورمونها در روز تولید می‌شوند. به همین علت برخی فعالیتها در صبح، بهتر می‌توانند انجام شوند اما فعالیتهای دیگری نیز وجود دارد که در شب بهتر انجام خواهند شد.

در این بخش پیژامه در مورد همه عوامل موثر بر چرخه خواب و بیداری و ساعت بدن برایتان خواهد گفت، پس با ما همراه باشید و این مقاله را تا انتها مطالعه کنید.

در مورد ساعت بدن بیشتر بدانید.

چه بخواهیم چه نخواهیم بدن ما ساعت دارد اما نه ساعت های قراردادی خودمان بلکه ساعت طبیعی بدن که حتی نیاکان مان هم زندگی خود را با آن تنظیم می‌کرده‌اند. پس حواسمان باشد که ریتم زندگی مان تا حدود زیادی به عوامل طبیعی بستگی دارد یعنی عملکردهای زیستی هم مانند فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی‌مان از چرخه خاصی تبعیت می‌کند و حتی در دنیای مدرن نیز چرخه خواب و بیداری مهم بوده و اینکه بدن در چه قسمتی از چرخه قرار گرفته است، روی توانایای شما در انجام کارهای مختلف (فعالیت‌های شناختی و فیزیکی) تاثیر مستقیمی خواهد گذاشت.

اینکه بدانیم برای مثال در این لحظه خودمان و دیگران در کدام بخش از چرخه خواب و بیداری قرار داریم، کمک زیادی به ما خواهد کرد و با آگاهی بیشتر در مورد چرخه خواب و بیداری، بهره‌وری نیروها در محیط کار را می‌توان بالاتر برد و هم چنین از خواب آلودگی حین رانندگی جلوگیری کرد.

فعالیت‌های فیزیولوژیک بدن بسته به اینکه چقدر به چرخه خواب بیداری حساس است، با هم فرق دارد. بعضی بیشتر به ساعت بدن پاسخ می‌دهند و برخی صرفا به فرایند خواب و بیداری کار دارند. در واقع سازوکارهای مختلفی بدن را سرپا نگه داشته است و سرنخ‌هایی از محیط بیرون ارتباط بدن با دنیای بیرون را حفظ می‌کند. مهم ترین این سرنخ‌ها نور روز است.

نکته مثبت این است که شما می‌توانید از این مساله به سود خود استفاده کنید. بنابراین با استفاده از نور مصنوعی، شما خواهید توانست ساعت درونی خود را تغییر داده و تحت کنترل در آورید.

اگر می‌خواهید شب‌ها بیدار بمانید تا کارهایتان انجام شود، مطمئن شوید که منبع نور شما در اتاق مناسب است. اگر نور کافی داشته باشید، دیرتر نیاز به خواب پیدا خواهید کرد زیرا ساعت بیولوژیک بدن شما فریب می‌خورد. اگر قرار است مثلا فردا صبح زودتر از خواب بیدار شوید، مطمئن شوید که حین خواب، محیط شما کاملا تاریک است.

بنابر کلید افزایش کارایی شما، یافتن بهترین زمان برای انجام فعالیت هایتان است. این کار زندگی شما را پر بازده تر و شادتر خواهد کرد همچنین دما و بو (البته بیشتر در حیوانات) و غذایی که می‌خوریم به ما می‌گوید که کجای این سیکل قرار گرفته‌ ایم. همین طور کارهای روزانه مانند ساعت مدرسه رفتن و ساعت کاری و برنامه‌هایمان با دوستان و خانواده هم بی‌تاثیر نیست. اما اگر برنامه‌های فردی شما با ساعت بدن تان در تقابل قرار گیرد، به احتمال زیاد دچار اختلال خواب خواهید شد.

ساعت بیولوژیک بدن | چرخه خواب بیداری

فرایندهایی که آن‌ها را کنار هم نگه می‌دارد، پیچیده است و قسمتی از مغز تحت عنوان دسته‌های عصبی مغز موسوم به سوپراچیازماتیک SCN که درست بالای هیپوتالاموس قرار دارد، مسئول کنترل سیستم سیرکادین یا همان ساعت بدن است. سیستمی از نوسان‌های کوچکتر تحت عنوان SCN که بخشی از هیپوتالاموس مغز است.

عملکرد آن به نوعی است که تک تک نورون‌هایش می‌تواند در سیکل‌های زمانی مختلفی در آزمایشگاه و در خارج بدن نوسان کند. اما وقتی که این سلول‌های نورونی در مغز به هم متصل می‌شوند، این بار باهم به صورت جمعی نوسان می‌کنند. ارتباط و همزمانی بین نورون‌ها، به خاطر پیام‌ رسان ‌های عصبی نیست و ناشی از پتاسیل الکتریکی است. سیکل کلی SCN در واقع نوعی پدیده ظهور یافتگی در سیستم های پیچیده تلقی می ‌شود.

نور روز و تاریکی شب سرنخ‌های بیرونی خوبی برای بدن ماست و ساعت بدن را با طبیعت همزمان می‌کند. ساز و کار اصلی برای این همزمانی رسیدن سیگنال‌های نوری به چشم و ارسال آن به SCN است. تحقیقات دقیق نشان می دهد که گیرنده‌های نوری استوانه‌ای و مخروطی شبکیه چشم تنها به صورت مماس درگیر این فرایند است.

مهمترین ویژگی های آناتومی شبکیه چشم سلول گانگلیون شبکیه (RGC) است که مستقیماً با SCN ارتباط برقرار می‌کند.  رنگدانه‌های ملانوسپین و کریپتوکروم در پاسخ سلول ‌های گانگلیون به نور نقش بسزایی دارد، البته متخصصین هنوز به همه جنبه‌های این موضوع واقف نیستند.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.