خواب سبک چیست؟

خواب سبک چیست و چه تاثیری دارد؟

5 1,251

خواب سبک شامل مرحله ۱ و ۲ خواب می‌شود. خواب سبک در دسته خواب غیر رِم قرار دارد و با خواب سنگین (عمیق) که در مرحله ۳ اتفاق می‌افتد، متفاوت است.

مرحله ۱، تنها بخش کوچکی از کل خواب است و  حدود ۳ درصد آن را شامل می‌شود. خواب سبک بیشتر انتقالی بین حالت بیداری و مرحله ۲ خواب است.

خواب سبک تقریبا در مرحله ۲ خواب هم قرار دارد. بزرگسالان معمولا بیش از نیمی از خواب خود را در خواب سبک سپری می‌کنند.
در این مرحله از خواب، افراد بیشتر از مراحل دیگر تکان می‌خورند و صحبت کردن یا حرف زدن در خواب بیشتر در این مرحله از خواب اتفاق می‌افتد. ضربان قلب و میزان تنفس در این خواب کمتر از حالت بیداری است و دمای بدن در این مرحله پایین می‌آید تا زودتر خوابمان ببرد.

جالب است بدانید که شما در این نوع خواب هم، رویا می‌بینید، اما اگر بیدار شوید متوجه می‌شوید که رویایی که در خواب سبک دیده‌اید، هیچ داستان منسجمی نداشته و تنها بریده‌ای از تصاویر، خاطرات و احساسات بوده که سراغمان آمده است. خواب دیدن در این مرحله مانند رویا دیدن در خواب رِم که داستان تقریبا مشخصی دارد نیست.

مرحله یک خواب با حرکت چشم همراه است. در نوار مغزی دوک‌های خواب (sleep spindles) با فرکانس 12 تا 16 هرتز رخ می‌دهند که بعد از آن ساختارهایی تحت عنوان کامپلکس های K ایجاد می‌شود که به آن امواج سریع خواب نیز می‌گویند.

یکی از دلایل اصلی نام‌گذاری این مرحله از خواب، این است که کوچکترین عامل خارجی می‌تواند خواب شما را برهم بزند و شما را از خواب بیدار کند. محرک‌های بیرونی مانند: صدا، دما، تماس و حرکت می‌توانند در این مرحله از خواب ما را بیدار کنند.

وقتی افراد از مرحله 2 خواب بیدار می‌شوند، معمولا قبول نمی‌کنند که خواب بوده‌اند و ادعا می‌کنند که تمام مدت بیدار بوده‌اند. بر عکسِ خواب عمیق و خواب رِم، وقتی از خواب سبک بیدار می شویم کمتر احساس گیجی می‌کنیم.

الگوهای خواب

نوزادان معمولا خیلی کم خواب سبک را تجربه می کنند. دوک های خواب که ویژگی مرحله 2 خواب است در نوار مغزی نوزاد از 6 تا 8 هفتگی پدیدار می شود. با گذشت زمان و بزرگتر شدن نوزاد، خواب او بیشتر خواب سبک خواهد بود.
میزان این خواب با رسیدن به میانه دوره نوجوانی حدود 3.5 تا 5 ساعت از خواب شبانه فرد را تشکیل می‌دهد و الگوی خواب تا بزرگسالی شکل می‌گیرد.

اگر می‌خواهید در مورد خواب نوزاد بیشتر بدانید، به مقاله‌ی خواب نوزاد مراجعه کنید.

اکثر افراد میان سال با کاهش خواب عمیق روبه رو می‌شوند و طبیعتا زمان اضافه صرف خواب سبک خواهد شد یا اینکه زمان خوابشان کلا کم خواهد شد. سالمندان معمولا خواب منقطع (تکه تکه) دارند و نیمه شب چندین بار از خواب می‌پرند.

خوابی که مکررا از آن بیدار شوید، خواب سبکی است. این خواب نسبت به خواب عمیق و خواب رِم کمتر شما را سرحال می‌کند و به همین دلیل است که افراد مسن اکثرا از کیفیت پایین خواب خود شکایت می‌کنند.

اما آیا خواب سبک وقت تلف کردن است؟ و تنها حد فاصلی پرکننده بین زمان مفید خواب عمیق، خواب رِم و بیداری است؟

خیر، خواب سبک هم مفید است و بخشی از ریتم خواب و بیداری و ساعت بیولوژیک بدن است. بدن در حین این خواب نیز، استراحت می‌کند و سلول‌های بدن در این مرحله ترمیم می‌شوند اما قاعدتا این خاصیت به اندازه خواب عمیق نیست. همچنین حافظه در خواب سبک تثبیت می‌شود. دانشمندان علم اعصاب باور دارند که در مرحله 2 خواب، مغز، حافظه ذخیره شده کوتاه مدت را به حافظه بلند مدت انتقال می‌دهد. در نتیجه این مرحله خواب برای فرآیند یادگیری انسان‌ها بسیار ضروری است. دوک‌های خواب که در نوار مغزی مشهود است، اطلاعات و خاطرات را از بخشی از مغز به بخشی دیگر منتقل می‌کنند.

بعضاً درصد زمان سپری شده در خواب عمیق یا مجموع خواب عمیق و خواب رِم را کیفیت خواب تعریف می‌کنند.

این بدین معنا است که خواب سبک خواب با کیفیتی محسوب نمی‌شود. شاید درست‌تر این باشد که بگوییم خوابی کیفیت دارد که مفید باشد، یعنی در طول آن اصلا یا خیلی کم از خواب بپریم و خواب به خوبی بین تمام مراحل توزیع شده باشد. زیرا تجربه این نوع خواب برای افراد خیلی آسان است در حالی که رسیدن به مرحله 3 و خواب رِم کمی دشوارتر است. با بالا رفتن سن، مغز زمان بیشتری را در خواب سبک سپری می‌کند. این عدم تعادل و کمبود خواب عمیق است که مردم به آن کیفیت خواب پایین می‌گویند.

آیا کسانی هستند که کلا همیشه خوابشان سبک باشد؟ بله! تفاوت خواب سبک و خواب سنگین، میزان حساسیت به عوامل خارجی برای بیدار شدن است. افرادی که بیشتر خوابشان سبک است ممکن است زمان بیشتری را در مرحله خواب سبک سپری کنند و یا به احتمال بیشتر در سایر مراحل خواب نیز نسبت به محرک‌های بیرونی خیلی حساس‌تر از دیگران باشند.

سخن پایانی پیژامه

اکثر مردم تجربه‌ی خواب سبک و خواب سنگین را داشته‌اند و تفاوت این دو را به خوبی حس می‌کنند، از لحاظ علمی مرحله اول و دوم خواب را به این نام میشناسند و افراد بالغ نصف زمان خواب را در این مراحل به سر می‌برند.

قطعا کیفیت خواب سبک کمتر از خواب عمیق و خواب رِم است ولی این موضوع چیزی از اهمیت این خواب نمی‌کاهد. باید یادمان باشد که تثبیت حافظه و یادگیری در این مرحله از خواب نیز رخ می‌دهد.
نوزادان اساسا در چند ماه اول این نوع خواب را تجربه نخواهند کرد و نکته آخر آن که با بالا رفتن سن طبیعی است که میزان خواب سبک بیشتر می‌شود و افراد در این خواب با کوچکترین صدا، تکان و نوری ممکن است بیدار شوند.

5 نظرات
  1. رضایی می گوید

    من مشکلم اینه که کلا خوابم سبکه اصلا هرچقدر هم شب میخوابم خوابم سنگین نمیشه

  2. ریحانه می گوید

    راهکاری برای درمانش وجود نداره؟؟؟؟؟؟؟ من دیگه خسته شدم واقعا با کوچکترین صدایی از خواب میپرم اصلا خستگم در نمیره و وقتی میخوابم انگار خسته تر میشم

    1. حسین نیرینی می گوید

      درمانی برای خواب سبک وجود نداره اما برای بهبود کیفیت خوابتون و رفع خستگی بعد از خواب راه حل وجود داره و میشه درمانش کرد.🤗

  3. رازقی می گوید

    چطوری میشه الگوی خواب تنظیم کرد و خواب عمیق بیشتری داشت به جای این خواب سبک؟

    1. حسین نیرینی می گوید

      سلام دوست عزیز🌹
      برای تبدیل خواب سبک به خواب عمیق درمانی وجود نداره ولی میشه با خواب سبک هم کیفیت خواب خوبی داشت و به نتیجه‌ی دلخواه رسید😊

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.